TARİHÇE

AVGAN'IN KURULUŞU 

Yıl 1190 mevsim bahardır.Bahar iyiden iyiye kendini göstermiş her yer yeşile bürünmüştür.Anadolu'nun doğusunda yıllarca bitmeyen,kanlı Moğol baskısı başlamıştır.Baskı Kütahya'nın doğusuna kadar etkisini göstermiştir.Moğol orduları din,soy demeden; asıp kesip,yakmaktadır.

Moğolların önünden kaçan Oğuz Türkmen boyları,çekirge sürüleri gibi batıya göç ediyorlardı.göç edenler ya bir su başına yerleşiyor,yada kendilerinden kaçan Rumların köylerine oturuyorlardı.Avşarların Germiyan soyu da göç edenlerdendi.Tef olarak toplandı,atlar katırlar yüklendi.İstikamet Anayolunun batısı,Egeydi.Bu yıllarda Ege nerdeyse boştu.Çok seyrek ve savunmasız Rum köylerinden başka kimse yoktu.zaten onlarda üzerlerine gelen Türkmenleri görünce,İznik,İzmir, İstanbul'a toplanıyor; kaçıyorlardı.Gelen atalarımızdan geldikleri yerlerden şehirli olanlar şehirlere ,çiftçi olanlar ya boşaltılan bir Rum köyüne yada su başına;otlaklı bir araziye yerleşiyorlardı.

Malatya,Karaman,Konya,Kütahya yönünden gelen kervanlar yerleşe yerleşe iyice azalmışlardı.Kalanlar ise günlerce süren göçten iyiden iyiye yorgundu. Bir bahar günü öğleden sonra, Avganın kuzeydoğusunda büyük bir kervan gözüktü.kervan,sığır yolu,tepe kuyulardan Avgana girmekteydi.Yorgun yüklü hayvanlar ,sert yapılı kadınlı erkeli insanlar,keçi ağırlıklı sürüleri ile ağır ağır yol alıyorlardı.hayvan çanları,insan bağırmaları,birbirine karışıyordu.kervanı,önde atının üstünde cafaroğlu yönetiyordu.Kervan ağır aksak Avgan çukuruna inmişti bile.Obasının yorgunluğunu sezen Cafaroğlu,geceyi geçirecek bir yer düşünüyordu.Zaten de akşam yaklaşmıştı.Koca caminin kuzeydoğusunda yer alan düzlükte mola verildi.Cafaroğlu etrafı şöyle bir süzdü.Her yer orman;ormanın bittiği yerde palamut ve çalılıktı.otu yaylamı boldu.Burası tam yurt tutulacak yerdi.Ah, birde arı duru suyu oluverseydi.

Mola verilip yükler indirilmişti bile.Cafaroğlu atından indi,bir meşeye diz çöküp dayandı.İkiyiz üçyüz metre ilerde üç beş rum evi ve bir kilise görünüyordu köy terk edilmiş;canlı belirtisi yoktu.onların geldiğini duyan Rumlar çoktan buraları terk etmişlerdi.Burada köy olduğuna göre su da olmalıydı.Gidenler sularını nerden almışlardı?

Oba beyi böyle dalgın dalgın düşünürken birden gözleri üç beş tekeye ilişti. hayvanların sakalından sular damlıyordu.Birden yörüğün gözleri parladı demek ki aranan su vardı ve yakınlardaydı.Keçilerin izini takip etti.İzler,çalı ve morambıkların birbirine irdiği bir çukura doğru gidiyordu.çalıları iki eli ile açarak suyun kaynağına ulaştı.buz gibi besberrak bir su kaynıyordu.Sudan bir kaç avuç içti.Birkaç kez de yüzüne çarptı.Güzel suydu.Sırta obasına haber vermeye gelmişti.Çukurdan çıkıp obasına bağırdı:"Avgan!Avgan! burada Avgan var ..."oğuzlar küçük su birikintilerine, göletlere Avgan derlerdi.

Çoluk çocuk kadın erkek herkes suya koştular.Su ağır ağır kaynayıp batıya doğru akıp gidiyordu.Akşam olmadan dost obalardan;ayanlar ve İncekaralarda gelip suyu görmüşlerdi.oba beyleri anlaştı.buraya yerleşilecekti.avıkuyunun başına Cagfaroğlu,güneye Ayanoğlu,daha da güneye İncekaralar yerleştiler.yerleşilen yerin adıda,küçük su birikintisi demek olan olan "AVGAN"oldu.

İleriki günlerde kendilerine yakın yerleşmiş Türkmen yörüğü olduğunu öğrendiler.Saranlar,yavukaşı,sakalar,bakıralı,gücügöbek,ızakıören ve gerzelere yerleşenler vardı.Sonra sonra konuşup anlaşarak bakıralıya bir cami yaptılar.burada cuma namazı kılıyorlardı.bu camiye cuma camisi dendi.cumadan sonra ise cami ile banaz çayı arasına pazar kurup pazarlandılar.Uzun süre avgan üç hane(üç oba) olarak kaldı.1530'da 13 hane,1562'de 44 hane oldubu artış nüfusun artması ile değil de etraftan Avgana gelip yerleşmelerin sonucunda ortaya çıktı.

Yıllarca devam eden bu toplanmaların neticesinde,9 öreni kapsayan, Avgan'a gelerek,12 obanın birleştiği büyükçe bir köy ortaya çıktı. Çevreden gelenler imamlar, hatipler, ayvazlar, yunuslar, kırmacılar, umarlar,çiftçiler,abdallar ve haytalardı.Yeni caminin batısında ise hiç köklü sülale olmayıp buradakiler,hep sonradan göçle gelen tek ailelerdir.aynı durum konağın taş civarı ve çevresi içinde geçerlidir...